Bidden: Leren leven vanuit vertrouwen

Bidden.

Het is een woord dat vertrouwd klinkt.

En tegelijk roept het vragen op.

Hoe bid je eigenlijk?

Waar begin je?

En wat betekent bidden in het dagelijks leven?

Wanneer ik aan bidden denk, ga ik vaak terug naar mijn tijd in het seminarie. Tijdens een retraite gebruikte de rector een beeld dat mij altijd is bijgebleven. Hij vergeleek bidden met het slijpen van een botte bijl. Met een botte bijl kun je wel aan het werk, maar het kost veel moeite. Het

resultaat blijft beperkt. Pas wanneer je de bijl slijpt, wordt het werk lichter en effectiever. “Dat is bidden,” zei hij. Bidden scherpt de geest, zoals een vijl een botte bijl scherp maakt. Bidden maakt je innerlijk wakker en aandachtig.

In veel spirituele boeken wordt benadrukt dat bidden niet in de eerste plaats iets verstandelijks is. Je bidt niet alleen met je hoofd, maar vooral met je hart. Het gebed komt van binnenuit. Het is meer dan het opzeggen van aangeleerde woorden. Bidden is het uitspreken van hoop en verlangen. Van dankbaarheid en vreugde. Maar ook van zorgen, teleurstelling en onmacht. Alles wat in ons leeft, mag worden neergelegd bij God.

Dat bidden iets is wat je leert, weten mensen al eeuwen. In het evangelie volgens Lucas vragen de leerlingen aan Jezus: “Heer, leer ons bidden.” (Lucas 11:1-4). Ook zij zoeken woorden en richting. In het evangelie van Mattheüs, hoofdstuk 6, geeft Jezus ook praktische aanwijzingen voor het bidden. Hij benadrukt eenvoud en bescheidenheid. Bidden is niet bedoeld om indruk te maken. Het is gericht op God. In het gebed erkennen wij onze kleinheid. Wij plaatsen onszelf niet in het middelpunt, maar openen ons voor een grotere werkelijkheid. Bidden vraagt ook om openheid voor en gerichtheid op de noden van anderen. In beide versies van het Onzevader (bij Lucas én Mattheüs) geeft Jezus duidelijke aanwijzingen in die richting. Met andere woorden, van het bidden gaat er een ethisch appel uit.

Vaak wordt gezegd dat bidden “praten met God” is. Dat klopt, maar het is niet het hele verhaal. Bidden is ook luisteren. En soms zelfs zwijgen. Het is een houding van vertrouwen en overgave. Jezelf durven toevertrouwen aan Gods goedheid. Woorden zijn daarbij niet altijd nodig. God, die in het verborgene ziet, kent wat er diep in ons leeft.

De Bijbel staat vol gebeden. Een passage die mij bijzonder aanspreekt, volgt na het Onzevader in Mattheüs 6, in vers 26. Jezus wijst zijn leerlingen op de vogels in de lucht. Ze zaaien niet en oogsten niet, en toch worden ze gevoed. Die woorden nodigen uit tot vertrouwen. God zorgt voor Gods schepping. Voor alles wat leeft. Het gebed helpt ons om ons aan die zorg toe te vertrouwen.

Dat geldt niet alleen voor het persoonlijke gebed. Ook als geloofsgemeenschap hebben wij dat vertrouwen nodig. Wij leven in een tijd van onzekerheid en verandering. Richting en houvast zijn niet vanzelfsprekend. Juist dan is bidden essentieel. Samen bidden wij om de leiding van Gods Geest. In de overtuiging dat God ziet en hoort wat er bij ons leeft. En dat wij, gedragen door hoop, onze weg mogen gaan, waarmakend waarmee wij vorig jaar begonnen zijn: als pelgrims van hoop voortgaan op deze weg.

Duncan Wielzen, pastoraal werker