De Nieuwe Wijn van de verrezen Heer

In het Nederlands is het gezegde ‘oude wijn in nieuwe zakken’ wel bekend, zozeer zelfs dat het is opgenomen in de lijst van uitdrukkingen en spreekwoorden van het Genootschap Onze Taal. In de uitleg daarvan staat: “Je gebruikt deze uitdrukking [...] wanneer iets als ‘helemaal nieuw’ wordt gepresenteerd, terwijl je vindt dat er alleen aan de buitenkant iets is veranderd. Inhoudelijk is er geen sprake van vernieuwing.” Onder dezelfde kop vermeldt het Genootschap ook het gezegde: “Je moet geen nieuwe wijn in oude zakken doen”,

waarmee bedoeld wordt dat een nieuwe inhoud een nieuwe vorm vereist. De uitleg sluit af met de vermelding dat ‘nieuwe wijn in nieuwe zakken’ verwijst naar een echte en integrale vernieuwing.

De opname van deze Bijbelse gezegden in de lijst is een duidelijke aanwijzing voor hun verbreiding in het taalgebruik. Tegelijk laat de uitleg zien dat de kwestie die in deze uitdrukkingen wordt aangeraakt serieus is. De formulering van het Genootschap zelf vormt daar zelfs een indirect (en waarschijnlijk onbewust) voorbeeld van. Er staat immers: “je vindt dat”. Met andere woorden: als je iets vindt, dan geldt dat al snel als waar. Er wordt geen onderscheid gemaakt tussen het objectieve niveau en de subjectieve ervaring, en het laatste wordt als absolute maatstaf genomen, zonder behoefte aan nadere argumentatie of een diepere motivatie.

Met andere woorden: de kwestie van oud en nieuw, van vorm en inhoud, is uiteindelijk de uiting van een diepere innerlijke worsteling. Het gaat om de keuze om de eigen ‘ik’ (of de eigen ‘wij’) centraal te stellen, of om ruimte te maken voor de ander, voor het onbekende, voor het nieuwe, voor datgene wat niet door ons wordt bepaald.

Dit is precies waar Jezus het over heeft wanneer Hij deze beelden gebruikt in zijn gesprek met de Farizeeën (Mt. 9,17). Hij kondigt daarmee het Nieuwe Verbond aan: de eeuwige vriendschap van God met de mens, mogelijk gemaakt door Zijn komst en offer. De Farizeeën sluiten hun hart omdat Jezus niet volgens hun verwachtingen spreekt en handelt. Ze willen alles blijven doen zoals zij het altijd hebben gedaan, zoals zij denken dat het hoort. Ze eigenen zich de traditie toe, maar maken zelf geen ruimte voor de Messias.

Het is betekenisvol dat deze passage van de Schrift direct volgt op het verhaal van de roeping van Mattheüs. Dat laat zien dat wij het moeten aandurven onze ‘ik’ achter te laten als wij Jezus werkelijk willen navolgen en Hem als onze Vriend en Meester willen aanvaarden. In deze houding worden wij bevrijd van zondige toe-eigening en maken wij ruimte voor Gods wegen van waarheid en barmhartigheid (Ps. 24,10).

Jezus is de Ander met een hoofdletter. Hij is God de Zoon die voortdurend naar ons toe komt om zichzelf te schenken. Hij is de Liefde zelf, de Levende Heer, die alles steeds weer nieuw maakt en die elke dag werkelijk met ons is, tot het einde van de wereld. Zoals paus Benedictus XVI zei:

“Aan de dood van de Zoon ontspringt het leven; er vormt zich een nieuw gebouw, een nieuwe wijngaard. Hij die in Kana water in wijn veranderde, heeft zijn bloed omgevormd tot de wijn van de ware liefde. In de zaal van het Avondmaal heeft Hij op zijn dood vooruitgewezen en deze omgevormd tot de gave van zichzelf,

in een daad van radicale liefde. Zijn bloed is gave, is liefde, en daardoor de ware wijn die de Schepper verwachtte. Op deze wijze is Christus zelf de wijnstok geworden, en deze wijnstok draagt altijd goede vrucht: de aanwezigheid van zijn liefde voor ons, die onverwoestbaar is.” (Sint-Pietersbasiliek, 27e zondag door het jaar, jaar A).

Laten wij alles in ons leven en in onze parochie door de Verrezen Heer nieuw laten maken. Laten wij het aandurven zijn verrassende nieuwheid te aanvaarden, opdat Hij een echte en integrale vernieuwing in ons mag verwezenlijken. Dat wij allen door Hem vernieuwd mogen worden en ons hart mogen openen om zijn eindeloze liefde te ontvangen.

Een zalig Pasen toegewenst!

Laura Migliori, catechiste-stagiaire

Gebed om een nieuw begin

Heer, laat ons geloven

dat iets nieuws wordt geboren

als we een toekomst horen

in gesprekken die getuigen

van hoop en van geloof.

Heer, laat iets nieuws ontstaan,

bemoedig ons

om stap voor stap

op weg te gaan.

Stuw ons voort

en leer ons gaandeweg

springen

in het diepe.

Lieve Gommers